Ana Sayfa
0.312 231 02 25
 

T.C.

YARGITAY

3. HUKUK DAİRESİ

E. 2012/5652

K. 2012/12019

T. 14.5.2012

• ZAMANAŞIMINA UĞRAMIŞ ÇEKE DAYALI ALACAK DAVASI (Sebepsiz Zenginleşme Hükümlerinin Uygulanabileceği - 6 Aylık Çekin Zamanaşımı Süresi Geçtiğinden Davanın Reddinin Hatalı Olduğu/Çekin Yazılı Delil Başlangıcı Olarak Kullanılabileceği )

• SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME HÜKÜMLERİNİN UYGULANMASI (Çekin Zamanaşımına Uğramış Olsa Dahi 1 Yıl İçerisinde Haksız İktisap Hükümlerine Göre Talep Edilebilmesinin Mümkün Olduğu - Zamanaşımına Uğrayan Çekin Yazılı Delil Başlangıcı Olacağı )

• YAZILI DELİL BAŞLANGICI (Zamanaşımına Uğrayan Çekin Yazılı Delil Başlangıcı Olacağının Kabulü - Çekin Zamanaşımına Uğramış Olsa Dahi 1 Yıl İçerisinde Haksız İktisap Hükümlerine Göre Talep Edilebilmesinin Mümkün Olduğu/Kambiyo Seneti )

• TANIK DAHİL HER TÜRLÜ DELİLİN İLERİ SÜRÜLEBİLMESİ (Yazılı Delil Başlangıcı - Zamanaşımına Uğrayan Çekin Yazılı Delil Başlangıcı Olacağının Kabulü - 1 Yıl İçerisinde Haksız İktisap Hükümlerinin Uygulanabileceği/Çekin Zamanaşımına Uğraması )

• ÇEKİN ZAMANAŞIMINA UĞRAMASI (6 Aylık Çek İbraz Süresinin Geçirildiği/Ancak 1 Yıl İçerisinde Sebepsiz Zenginleşme Hükümlerine İstinadan Alacağın Talep Edilebileceği - Zamanaşımına Uğramış Çekin Yazılı Delil Başlangıcı Olduğunun Kabulü )

6762/m. 644,

6102/m. 732

818/m. 61,66

ÖZET : Dava, sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacağın tahsili istemine ilişkindir. Zamanaşımına uğramış çeki elinde bulunduranın keşideciye karşı başlattığı ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali davasında, hamilin keşideciye karşı sebepsiz zenginleşmeye dayalı olarak, çekin zamanaşımı süresi dolduktan sonra 1 yıl içinde talep ve dava hakkı bulunmaktadır. Mahkemece; çekin ibraz tarihinden itibaren 6 aylık süre içinde takip ve talepte bulunmadığı gerekçesiyle zamanaşımı süresinin dolduğundan bahisle davanın reddi bozmayı gerektirmiştir. Zira, kambiyo hukuku yönünden takip yapma imkanının olmamasıyla alacağın varlığını belirleyecek olan davada, zamanaşımına uğrayan bir çekin delil olarak getirilmesi farklı sonuçlar doğurur. Uyuşmazlık konusu alacak için delil zamanaşımına uğrayan çek olup; ibraz müddafinin bitiminden itibaren bir yıl içinde alacak davasının sebepsiz zenginleşme veya temel alacağa göre istenilmesi olanaklıdır.Zamanaşımına uğramış çekler sebebiyle, kambiyo hukukundan doğan haklar yitirilmiş olur. Bu durumda, taraflar arasında temel ilişki bulunması halinde, bu belgeler yazılı delil başlangıcı niteliği alır ve belgeye dayanan kişi, alacağını (tanık dahil )her türlü delille kanıtlayabilir ya da arada temel ilişki bulunmaması halinde de sebepsiz iktisap hükümlerine dayanılabilir.

DAVA : Dava dilekçesinde 15.000,00 TL alacak için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptaliyle inkar tazminatının faiz ve masraflarla birlikte davalıdan tahsili istenmiş, mahkemece davanın reddi cihetine gidilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

KARAR : Dava; yetkili hamil sıfatıyla zamanaşımına uğramış çeki elinde bulunduran davacının davalı keşideci hakkında başlattığı ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece; dayanak çekin ibraz tarihiyle takibin başlatıldığı tarih arasında altı aylık zamanaşımı süresinin dolduğu, takipte borcun dayanağı olarak çek gösterildiği için itirazın iptali davasında sebepsiz zenginleşme iddialarına itibar edilemeyeceği, çekin arkasında isminin bulunmaması sebebiyle davacının çeke dayalı olarak herhangi bir talepte bulunamayacağı gerekçeleriyle davanın reddi cihetine gidilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Çeklerde zamanaşımını düzenleyen T.T.K.nın 726/1. maddesinde, hamilin cirantalara, keşideci ve diğer çek borçlularına karşı haiz olduğu müracaat hakkının ibraz müddetinin bitiminden itibaren altı ay geçmekle zamanaşımına uğrayacağı hükme bağlanmıştır.

T.T.K.nın 730. maddesi yollamasıyla çeklerde de uygulama imkanı bulunan T.T.K.nın 644. maddesinde, hamilin keşideciye karşı sebepsiz zenginleşmeye dayalı olarak, çekin zamanaşımı süresi dolduktan sonra 1 yıl içinde talep ve dava hakkı bulunduğu belirtilmiştir.

T.T.K.nın 644. maddesinde öngörülen sebepsiz zenginleşme hukuksal nedenine dayanılarak çekin zamanaşımına uğradığı tarihten itibaren sebepsiz zenginleşme zamanaşımı süresi içinde dava açılması mümkündür.

Somut olayda; takip ve dava dayanağı olan çek 25.6.2008 keşide tarihli olup, aynı gün bankaya ibraz edilmiş, karşılıksız çıkan çeke dayalı olarak davacı hamil, davalı keşideci aleyhine 27.5.2009 günü icra takibi başlatmış, borçlunun itirazı üzerine duran takip için 11.8.2009 günü itirazın iptali davası açmıştır.

Davacı hamilin, T.T.K.nın 644. maddesine dayalı olarak 1 yıl içinde keşideciye karşı müracaatta bulunma hakkını (6102 Sayılı yeni Ticaret Kanunu 732. maddesi )kullanmış ve süresi içinde icra takibini başlatmış olması karşısında. Mahkemece; çekin ibraz tarihinden itibaren 6 aylık süre içinde takip ve talepte bulunmadığı gerekçesiyle zamanaşımı süresinin dolduğundan bahisle davanın reddi bozmayı gerektirmiştir. Zira, kambiyo hukuku yönünden takip yapma imkanının olmamasıyla alacağın varlığını belirleyecek olan davada, zamanaşımına uğrayan bir çekin delil olarak getirilmesi farklı sonuçlar doğurur. Uyuşmazlık konusu alacak için delil zamanaşımına uğrayan çek olup; ibraz müddafinin bitiminden itibaren bir yıl içinde alacak davasının sebepsiz zenginleşme veya temel alacağa göre istenilmesi olanaklıdır.

O halde, mahkemece yapılacak iş; zamanaşımı itirazının reddiyle davacının hamiline yazılı çekte zilyet olmasına göre, çekin ibrazından önce veya sonra çekin üzerinde zilyet (hamil )olduğu belirlenerek, ispat külfetinin yüklenilmesi sonucunda alacağın varlığı hakkında karar vermek olmalıdır.

Zira; zamanaşımına uğramış çekler sebebiyle, kambiyo hukukundan doğan haklar yitirilmiş olur. Bu durumda, taraflar arasında temel ilişki bulunması halinde, bu belgeler yazılı delil başlangıcı niteliği alır ve belgeye dayanan kişi, alacağını (tanık dahil )her türlü delille kanıtlayabilir ya da arada temel ilişki bulunmaması halinde T.T.K.nun 644. maddesinde düzenlenen sebepsiz iktisap hükümlerine dayanılabilir.

Dava, T.T.K.nun 644. maddesinden kaynaklanan sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacağın tahsili istemine dair olduğundan davanın değerlendirilecek olan hususlar gereğince, incelenip karar verilmesi gerekirken, reddi bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ : Bu itibarla yukarda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu sebeplerle yerinde olduğundan kabulüyle hükmün H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istenmesi halinde temyiz edene iadesine, 14.05.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

İLETİŞİM BİLGİLERİ BAYTOK HUKUK BÜROSU
Korkutreis Mahallesi Sezenler Caddesi No: 4/16 06430 Sıhhiye / Çankaya - ANKARA
Tel: +90 312 231 02 25
Fax: 0 312 231 02 26
E-mail: info@baytokhukukburosu.com
Başa Dön
Facebook
Twitter
Youtube