Ana Sayfa
0.312 231 02 25
 

Yargıtay`ın yerine `Temyiz Mahkemesi` geliyor

AK Parti, Anayasa Uzlaşma Komisyonu’na sunduğu yargı paketinde çok tartışılacak öneriler gündeme getirdi. Yargıtay’ın kaldırılmasını isteyen AK Parti, yerine yeni üyeler ve yeni başkanlarla “Temyiz Mahkemesi’nin” kurulmasını önerdi. AK Parti’ye göre Temyiz Mahkemesi üyelerinin dörtte üçü Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nca seçilecek, dörtte birini ise Devlet Başkanı atayacak. Anayasa Mahkemesi’nin 17 üyesinden 9’unu da TBMM seçecek, 8 üyeyi de Devlet Başkanı atayacak.

06 Şubat 2013 Çarşamba 10:00

 
GENEL MERKEZ’DE HAZIRLANDI
Uzlaşma Komisyonu önümüzdeki günlerde yargı bölümünün görüşmelerine başlayacak. Ak Parti, komisyona, yargı teklifini partilere tanınan sürenin son dakikalarında sundu. AK Parti Genel Merkezi’nde hazırlanan paketle ilgili son kararı Başbakan Tayyip Erdoğan verdi. Bu taslak, Uzlaşma Komisyonu’ndan bir metin çıkmazsa AK Parti’nin nisanda Meclis’e vermeyi planladığı teklifin de omurgasını oluşturuyor.

TÜRK MİLLETİ ADINA DEĞİL
AK Parti’nin teklifinde, mevcut Anayasa’daki yargının “Türk milleti adına” karar verme yetkisi kaldırılıyor. Bunun yerine “Hakimler, görevlerinde bağımsız ve tarafsızdırlar; anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verirler” ifadesi önerildi. AK Parti hakim güvencesi olarak, “Hakimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe 65 yaşından önce emekli edilemez; bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından mahrum bırakılamaz” hükmünü getirdi.

YENİ AYM ÜYELERİ
AK Parti’nin teklifine göre Anayasa Mahkemesi yine 17 üyeden oluşacak. Ancak mevcut Anayasa’da Sayıştay ve baro temsilcileri arasından 3 üye için Meclis’e tanınan yetki, kurum sınırlaması olmadan 9 üyeye çıkarıldı. 8 üyeyi de Başkan atayacak. Meclis’teki seçimde ilk oylamada 367 çoğunluk aranacak, bulunamazsa ikinci oylamada 276 oyla seçim yapılacak. Meclis, hukuk mezunlarının yanı sıra sosyal, siyasal bilimler, avukatlar ve öğretim üyeleri arasından Anayasa Mahkemesi üyesi seçebilecek.

KANUN DENETİMİNE SINIRLAMA
Anayasa Mahkemesi yorumlu ret kararı veremeyecek, kanunların, Başkanlık kararnamelerinin ve içtüzük hükümlerinin yürürlükten kaldırılmasına ilişkin düzenlemeler esas bakımından denetlenemeyecek. Anayasa değişiklikleri şekil ve esas bakımından hiçbir surette denetlenemeyecek. Kanunların şekil bakımından denetlenmesi, son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığıyla sınırlı olacak. Bu durumda Yüksek mahkeme, komisyon süreçleri, kanunların görüşülme yöntemlerine dayanarak “eylemli içtüzük ihlali” gibi gerekçelerle ret kararı veremeyecek. Bu gerekçelerle kanunlar için iptal davası açılamayacak. Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma yetkisi Başkana ve en az 110 milletvekillerine ait olacak.

HSK’YA YEDİ ÜYE BAŞKANDAN
AK Parti, HSYK’yı, Hakimler ve Savcılar Kurulu olarak korudu. HSYK, 22 üyeden oluşacak ve Hakimler Dairesi, Savcılar Dairesi ve Disiplin Dairesi olmak üzere üç daire şeklinde çalışacak. Kurulun Başkanı yine Adalet Bakanı, Adalet Müsteşarı da doğal üye olacak. Kurulun 7 üyesi Meclis’te seçilecek, 7 üyeyi başkan atayacak, 6 üye de alt derece mahkemelerince seçilecek. Sayıştay’ı mevcut haliyle tutan AK Parti, siyasi partilerin mali denetimlerinin de Sayıştay’a bağlanmasını istedi.

YARGITAY’IN YERİNE KURULACAK
Yargıtay yerine AK Parti’nin önerdiği Temyiz Mahkemesi’nin yetkileri ve kuruluşu ise şöyle:
“Temyiz Mahkemesi
Madde 11– (1) Temyiz Mahkemesi, alt derece mahkemelerince verilen ve kanunun başka bir yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir. Kanunla gösterilen belli davalara da ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar.
(2) Temyiz Mahkemesi üyelerinin dörtte üçü Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından, dörtte biri Başkan tarafından, mesleğinde fiilen 15 yıl çalışmış olan hakim ve savcılar, öğretim üyeleri ile avukatlar arasından, kanunda öngörülen yöntemlerle ölçülen liyakat ve başarı gibi nitelikler dikkate alınarak 19 için seçilir.
(3) Temyiz Mahkemesi başkanı ve başkanvekilleri, üyeler tarafından kendi aralarından 4 yıl için seçilir.
(4) Temyiz Mahkemesinin kuruluşu, işleyişi, daire başkanları ve üyeleri ile Temyiz Mahkemesi Başsavcısının nitelikleri ve seçim usulleri, mahkemelerin bağımsızlığı ve tarafsızlığı ile hakimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir.”


ÖNERİNİN TAM METNİ

YARGI

BİRİNCİ ALT BÖLÜM
Genel Hükümler


Mahkemelerin bağımsızlığı ve tarafsızlığı
Madde 1– (1) Hâkimler, görevlerinde bağımsız ve tarafsızdırlar; anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanî kanaatlerine göre hüküm verirler.
(2) Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz.
(3) Bütün devlet organları mahkeme kararlarına uymak zorundadır. Bu organlar, mahkeme kararlarını değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.
(4) Mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi ve yargılama usulleri kanunla düzenlenir.
(5) Disiplin mahkemeleri dışında kanunla askeri mahkemeler kurulamaz.
Hâkimlik ve savcılık mesleği ve teminatı
Madde 2– (1) Hâkimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe altmışbeş yaşından önce emekli edilemez; bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından mahrum bırakılamaz.
(2) Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan dolayı hüküm giymiş olanlar ve görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceği kesin olarak anlaşılanlar hakkında kanundaki istisnalar saklıdır.
(3) Hâkim ve savcıların nitelikleri, atanmaları, disiplin işlemleri ile cezai ve hukuki sorumlulukları mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir.
(4) Hâkimler ve savcılar idarî görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdır.
Hakimler ve Savcılar Kurulu
Madde 3– (1) Hakimler ve Savcılar Kurulu yirmiiki üyeden oluşur. Kurul, Hakimler Dairesi, Savcılar Dairesi ve Disiplin Dairesi olmak üzere üç daire halinde çalışır.
(2) Kurulun Başkanı Adalet Bakanıdır. Adalet Bakanlığı Müsteşarı Kurulun tabiî üyesi olup Savcılar Dairesinin Başkanıdır. Kurul kendi üyeleri arasından Hakimler Dairesi ile Disiplin Dairesi başkanlarını seçer.
(3) Kurulun yedi üyesi, yükseköğretim kurumlarının hukuk, sosyal ve siyasi bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri ile avukatlar arasından Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile seçilir. Birinci oylamada üçte iki çoğunluk ile seçimin yapılamaması halinde, ikinci oylama yapılır ve bu oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu aranır. Yedi üyesi meslekte onbeş yıl çalışmış hakim ve savcıları arasından Başkan tarafından seçilir. Altı üyesi üçü  hakim ve üçü savcı olmak üzere meslekte onbeş yıl çalışmış hakim ve savcılar arasından alt derece mahkemesi hakim ve savcılarınca seçilir. Hakim ve savcılar tarafından yapılacak seçimlerde her hakim veya savcı sadece bir adaya oy verir.
(4) Kurul üyelerinin görev süresi dört yıl olup, süresi dolanlar yeniden seçilemezler.
(5) Hâkimler ve Savcılar Kurulu; hâkim ve savcıları mesleğe kabul etme, atama ve nakletme, geçici yetki verme, yükselme, kadro dağıtma, görevden uzaklaştırma ile her derecedeki hakim ve savcılara disiplin cezası verme işlemlerini yapar. Adalet Bakanlığının, bir mahkemenin veya bir hâkimin kadrosunun kaldırılması veya bir mahkemenin yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlar. Ayrıca kanunla verilen diğer görevleri yerine getirir.
 (6) Hâkim ve savcılar ile Temyiz Mahkemesi üyelerinin görevlerini Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak yapıp yapmadıklarını denetleme, görevlerinden dolayı veya görevleri sırasında suç işleyip işlemediklerini araştırma ve gerektiğinde haklarında inceleme ve soruşturma işlemleri Kurul Başkanına bağlı ve ona karşı sorumlu olarak görev yapan Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından yapılır. Soruşturma ve inceleme daha kıdemli hakim veya savcılar eliyle de yaptırılabilir. Teftiş Kurulu Başkanı ve müfettişler Kurul Başkanı tarafından atanır.
(7) Adalet Bakanı, Kurulun ilk toplantısında onaya sunulmak üzere, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde hizmetin aksamaması için hâkimleri geçici yetki ile görevlendirebilir.
(8) Kurulun çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar kanunla düzenlenir.

İKİNCİ ALT BÖLÜM
Yüksek Mahkemeler

Anayasa Mahkemesinin kuruluşu
Madde 4– (1) Anayasa Mahkemesi onyedi üyeden oluşur.
(2) Türkiye Büyük Millet Meclisi, en az yedisi anayasa hukuku, kamu hukuku veya siyaset bilimi alanında çalışan öğretim üyeleri arasından olmak üzere dokuz üyeyi üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ve gizli oyla seçer. Birinci oylamada üçte iki çoğunluk ile seçimin yapılamaması halinde ikinci oylama yapılır ve bu oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu aranır. Başkan sekiz üyeyi anayasa hukuku, kamu hukuku veya siyaset bilimi alanında çalışan öğretim üyeleri, üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, meslekte en az onbeş yıl görev yapmış hâkimler ve savcılar ile en az beş yıl raportörlük yapmış Anayasa Mahkemesi raportörleri arasından seçer.
(3) Anayasa Mahkemesine üye seçilebilmek için, kırk yaşını doldurmuş, hukuk, sosyal veya siyasi bilimler alanında yükseköğrenim görmüş ve mesleğinde en az onbeş yıl fiilen çalışmış olmak şarttır. Bu şartlar tüm adaylar için aranır.
(4) Anayasa Mahkemesi başkanı ve başkanvekilleri üyeler tarafından kendi aralarından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için seçilir. Başkan ve başkanvekilleri bu görevlere bir defadan fazla seçilemezler.
(5) Anayasa Mahkemesi üyeleri, aslî görevleri dışında resmî veya özel hiçbir görev alamazlar.
(6) Üyelerin seçimine ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenir.
Üyelerin görev süresi ve üyeliğin sona ermesi
Madde 5– (1) Anayasa Mahkemesi üyeleri bir defaya mahsus olmak üzere ve dokuz yıl için seçilirler. Altmışbeş yaşını dolduran üyeler emekliye ayrılırlar.
(2) Anayasa Mahkemesi üyeliği, bir üyenin hâkimlik mesleğinden çıkarılmayı gerektiren bir suçtan dolayı hüküm giymesi halinde kendiliğinden; görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceğinin kesin olarak anlaşılması halinde ise, Anayasa Mahkemesi üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun kararı ile sona erer.
Görev ve yetkileri
Madde 6– (1) Anayasa Mahkemesi kanunların, Başkanlık kararnamelerinin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün şekil ve esas bakımından Anayasaya uygunluğunu denetler. Anayasa değişiklikleri şekil ve esas bakımından hiçbir surette denetlenemez.
(2) Kanunların şekil bakımından denetlenmesi, son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı hususu ile sınırlıdır.
(3) Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve hürriyetlerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır. Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz. Bireysel başvuruya ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenir.
(4) Anayasa Mahkemesi Başkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanını ve bakanları görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılar. Bu yargılamalarda, savcılık görevini Temyiz Mahkemesi Başsavcısı yapar. Yargılamada verilen kararlara karşı yeniden inceleme başvuruları Genel Kurulca kesin karara bağlanır.
(5) Anayasa Mahkemesi Anayasa ile verilen diğer görevleri de yerine getirir.
Çalışma ve yargılama usulü
Madde 7– (1) Anayasa Mahkemesi, Genel Kurul ve iki daire halinde çalışır.
(2)  Siyasî partilere ilişkin dava ve başvurular ile iptal ve itiraz davalarına Genel Kurulda bakılır.
(3) Daireler ve Genel Kurul kararlarını üye tamsayısının salt çoğunluğu ile alır. Siyasî partilerin kapatılmasına ya da devlet yardımından mahrum bırakılmasına karar verilebilmesi için üye tamsayısının üçte iki oy çokluğu şarttır.
(4) Şekil sakatlığına dayalı iptal davaları öncelikle karara bağlanır.
(5) Anayasa Mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri kanunla; mahkemenin çalışma esasları ve üyeleri arasındaki işbölümü ise kendi yapacağı içtüzükle düzenlenir.
İptal davası
Madde 8– (1) Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma yetkisi Başkana ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri oranındaki milletvekillerine aittir.
(2) Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma yetkisi, iptali istenen kanunun, Başkanlık kararnamesinin veya İçtüzüğün Resmî Gazetede yayınlanmasından başlayarak altmış gün; şekil sakatlığına dayanan davalarda ise on gün sonra düşer.
İtiraz yolu
Madde 9– (1) Bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir kanun veya kararnamenin hükümlerini Anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddî olduğu kanısına varırsa, Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakır. 
 (2) Anayasa Mahkemesi, müracaatın kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını verir. Bu süre içinde karar verilmezse, mahkeme davayı yürürlükteki hükümlere göre sonuçlandırır. Ancak, Anayasa Mahkemesinin kararı, esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar açıklanırsa, mahkeme buna uymak zorundadır.
(3) Şekil sakatlığı nedeniyle Anayasaya aykırılık itiraz yoluyla ileri sürülemez.
Kararları
Madde 10– (1) Anayasa Mahkemesinin kararları kesindir. Bu kararlar, gerekçesi yazılmadan hiçbir surette açıklanamaz ve kamuoyuna bilgi verilemez.
(2) Anayasa Mahkemesi, verdiği kararlarla, kanun koyucu gibi hareketle, yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez; yorumlu red kararı veremez; kanunların, Başkanlık kararnamelerinin ve İçtüzük hükümlerinin yürürlükten kaldırılmasına ilişkin düzenlemeler esas bakımından denetlenemez.
(3) Anayasa Mahkemesinin iptal ettiği hükümler, gerekçeli kararın Resmî Gazetede yayınlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi, gerekli durumlarda ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayınlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.
(4) İptal kararları geriye yürümez; Anayasa Mahkemesi hiçbir şekilde yürürlüğü durdurma kararı veremez.
(5) Anayasa Mahkemesi kararları, Resmî Gazetede yayınlanır. Gerekçesiyle birlikte yayınlanmayan kararlar bağlayıcı değildir.
(6) Anayasa Mahkemesinin iptal davası veya itiraz yoluyla işin esasına girerek verdiği red kararlarının Resmî Gazetede yayınından itibaren beş yıl geçmedikçe, aynı hükmün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.
Temyiz Mahkemesi
Madde 11– (1) Temyiz Mahkemesi, alt derece mahkemelerince verilen ve kanunun başka bir yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir. Kanunla gösterilen belli davalara da ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar.
(2) Temyiz Mahkemesi üyelerinin dörtte üçü Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından, dörtte biri Başkan tarafından, mesleğinde fiilen onbeş yıl çalışmış olan hâkim ve savcılar, öğretim üyeleri ile avukatlar arasından, kanunda öngörülen yöntemlerle ölçülen liyakat ve başarı gibi nitelikler dikkate alınarak dokuz yıl için seçilir.
(3) Temyiz Mahkemesi başkanı ve başkanvekilleri, üyeler tarafından kendi aralarından dört yıl için seçilir.
(4) Temyiz Mahkemesinin kuruluşu, işleyişi, daire başkanları ve üyeleri ile Temyiz Mahkemesi Başsavcısının nitelikleri ve seçim usulleri, mahkemelerin bağımsızlığı ve tarafsızlığı ile hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir.
Sayıştay
Madde 12– (1) Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerinin, sosyal güvenlik kurumlarının, mahallî idarelerin, kanunlarla anonim ortaklık şeklinde kurulmuş olanlar da dahil olmak üzere diğer kamu idarelerinin ve siyasî partilerin bütün gelir ve giderleri ile mallarını, Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemek ve sorumluların hesap ve işlemleri ile kamu zararının tahsil edileceği sorumluları ve ilgilileri kesin hükme bağlamak ve kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve hükme bağlama işlerini yapmakla görevlidir. Sayıştayın kesin hükümleri hakkında ilgililer ve sorumlular kararın düzeltilmesi isteminde bulunabilirler. Bu kararlar dolayısıyla idarî yargı yoluna başvurulamaz.
(2) Sayıştayın kuruluşu, işleyişi, denetim usulleri, mensuplarının nitelikleri, atanmaları, yetki ve ödevleri, hakları ve yükümlülükleri ve diğer özlük işleri, başkan ve üyelerinin teminatı kanunla düzenlenir.
İLETİŞİM BİLGİLERİ BAYTOK HUKUK BÜROSU
Korkutreis Mahallesi Sezenler Caddesi No: 4/16 06430 Sıhhiye / Çankaya - ANKARA
Tel: +90 312 231 02 25
Fax: 0 312 231 02 26
E-mail: info@baytokhukukburosu.com
Başa Dön
Facebook
Twitter
Youtube