Ana Sayfa
0.312 231 02 25
 
(H) İŞ MAHKEMESİNİN GÖREVİ ( Bağ-Kur Kanunu Ek Madde 6`dan Doğan Uyuşmazlıklar - Bağ-Kur`un Sadece Bankadan Faiz Talep Etmesi İçin Açılacak Dava/Ceza-i Şart Niteliğinde Fer`i Bir Talep Olduğu )

T.C.
YARGITAY
İÇTİHADI BİRLEŞTİRME GENEL KURULU
E. 2000/2
K. 2002/1
T. 22.3.2002
• BAĞ-KUR KANUNU EK MADDE 6`DAN DOĞAN UYUŞMAZLIKLAR ( Bağ-Kur`un Sadece Bankadan Faiz Talep Etmesi İçin Açılacak Dava - Görevli Mahkeme/İş Mahkemesi )
• GÖREVLİ MAHKEME ( Bağ-Kur Kanunu Ek Madde 6`dan Doğan Uyuşmazlıklar - Bağ-Kur`un Sadece Bankadan Faiz Talep Etmesi İçin Açılacak Dava/İş Mahkemesi )
• İŞ MAHKEMESİNİN GÖREVİ ( Bağ-Kur Kanunu Ek Madde 6`dan Doğan Uyuşmazlıklar - Bağ-Kur`un Sadece Bankadan Faiz Talep Etmesi İçin Açılacak Dava/Ceza-i Şart Niteliğinde Fer`i Bir Talep Olduğu )
• BANKALARIN BAĞ-KUR`A OLAN ÖDEME YÜKÜMLÜLÜKLERİ ( Tam Olarak İntikal Ettirmemeleri - Kurumun Anlaşmalardan ve Diğer Kanunlardan Doğan Alacak Tazminat ve Faiz Talebi/Genel Mahkemelerde Bakılacağı )
• BAĞ-KUR`UN ANLAŞMALARDAN VE DİĞER KANUNLARDAN DOĞAN ALACAK TAZMİNAT VE FAİZ TALEBİ ( Bankaların Ödemeleri Tam Olarak İntikal Ettirmemeleri - Genel Mahkemelerde Bakılacağı )
1479/m.70,Ek.6
5521/m.1
6762/m.4,5/2
ÖZET : Bağ-Kur Yasasının ek madde 6 da yazılı,
1- Bağ-Kur ile münasebeti olan bankalar, kurum adına tahsil ettikleri sigorta primlerini ve her ne nam altında olursa olsun kuruma olan diğer borçlarını Bağ-Kur hesaplarına on beş gün içinde ve tam olarak intikal ettirmedikleri takdirde, gecikilen süreyle orantılı olarak, devlet bankalarının asgari bir yıllık vadeli mevduata ödedikleri faizi de kuruma öderler maddesi uyarınca Bağ-Kur`un sadece bankadan faiz talep etmeleri için açılacak bu tür davalara iş mahkemelerinde bakılır.
2- Bağ-Kur ile münasebeti olan bankalar, kurum adına tahsil ettikleri sigorta primlerini ve her ne nam altında olursa olsun kuruma olan diğer borçlarını Bağ-Kur hesaplarına on beş gün içinde ve tam olarak intikal ettirmedikleri takdirde kurum ile olan anlaşmalardan ve diğer kanunlarda kayıtlı haklarından doğan alacaklarını, tazminatlarını başkaca bir husus katmadan istemeleri halinde veya bu alacakları ve tazminat talepleriyle birlikte gecikilen süreyle orantılı olarak devlet bankalarının asgari bir yıllık vadeli mevduata ödedikleri faizi ile birlikte dava yoluyla talep etmeleri halinde bu tür davalara genel mahkemelerce bakılır.
DAVA : Bağ-Kur Genel Müdürlüğü vekilleri, Yargıtay Birinci Başkanlığına verdikleri 11.9.2000 tarihli dilekçe ile; kurumlarının çalıştığı bankaların, kurum hesapları arasında yapılan havalelerde, havale edilen meblağları kurum hesaplarına süresi içinde geçirmeyip daha sonraki günlerde geçirmek suretiyle ve yıl sonlarında kurumun vadesiz mevduat hesaplarına eksik vadesiz mevduat faizi tahakkuk ettirmek suretiyle, kurum zararına neden olduğunu; kurum ile çalıştığı bankalar arasında yukarıda açıklananlar dışında meydana gelen uzlaşmazlıklar sonucunda oluşan kurum zararının 1479 sayılı kanunun ek 6. maddesinden doğan ceza-i şart ve diğer fer`ileriyle birlikte tahsili için Ticaret Mahkemelerinde açtıkları davada; Yargıtay 11. Hukuk Dairesince uyuşmazlıkta İş Mahkemelerinin görevli olduğuna dair karar verdiğini, buna karşılık İş Mahkemelerinde dava açtıklarında Yargıtay 10. Hukuk Dairesince uyuşmazlıkta Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğuna ilişkin karar verdiğini, böylelikle Yargıtay 10. Hukuk Dairesi ile Yargıtay 11. Hukuk Dairesi arasında görevli mahkeme konusunda farklı kararlar bulunduğundan, kararlar arasındaki aykırılığın İçtihatları Birleştirme yoluyla giderilmesini istemiştir.
Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu, 15.12.2000 tarih ve 108 sayılı kararıyla; Yargıtay 10. Hukuk Dairesi ile 11. Hukuk Dairesi kararları arasında var olan ve süren açık bir görüş aykırılığı bulunduğundan, bu aykırılığın, Yargıtay İçtihatları Birleştirme Hukuk Genel Kurulunda giderilmesi istenilmiş, Yargıtay İçtihatları Birleştirme Hukuk Genel Kurulunda Raportör Üyenin açıklamaları dinlendikten sonra aynı konuda Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin de kararının mevcut olduğu belirlenmiş ve kararlar arasında aykırılık bulunduğu tespit edilmiştir.
İçtihatları Birleştirmenin Konusu; 1479 sayılı Bağ-Kur Yasasına 2423 sayılı yasa ile getirilen, Ek madde 6 dan doğan uyuşmazlıklarda hangi mahkemelerin görevli olacağı hakkındadır.
Bağ-Kur`a Zamanında İntikal Ettirilmeyen Alacaklar
Ek Madde 6- BAĞ-KUR ile münasebeti olan bankalar; kurum adına tahsil ettikleri sigorta primlerini ve her ne nam altında olursa olsun Kuruma olan diğer borçlarını BAĞ-KUR hesaplarına on beş gün içerisinde ve tam olarak intikal ettirmedikleri takdirde, kurumla olan anlaşmalarda ve diğer kanunlarda kayıtlı haklar saklı kalmak şartıyla ayrıca, gecikilen süreyle orantılı olarak, devlet bankalarının asgari bir yıllık vadeli mevduata ödedikleri faizi de kuruma öderler.
Uygulanacak faiz haddinin tespitinde anlaşmazlık halinde Merkez Bankasının bildireceği oran esas alınır.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ve 21. Hukuk Dairesi; Bir uyuşmazlığın Ticaret Mahkemelerinde görülebilmesi için mutlak veya nispi ticari dava olması gerektiği, hangi davaların ticari dava olması gerektiğinin TTK 4, 5/2 ve özel kanunlarda düzenlendiğini, bir davanın mutlak ticari dava sayılabilmesi için TTK 4. maddesinin 1-6 bentlerindeki davalardan olması, nispi ticari dava sayılabilmesi için de davanın her iki tarafının tacir olması ayrıca dava konusu uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekir. Uyuşmazlığın mutlak ticari dava olmadığı konusunda duraksama yoktur. bankaların tacir sıfatı bulunmakta ise de Bağ-Kur Genel Müdürlüğünün, sosyal güvenlik hükümlerini uygulamak üzere kurulmuş, bir kamu tüzel kişisi olduğu gözetildiğinde taraflar arasında çıkan uyuşmazlık nispi ticari dava sayılamaz. Öte yandan Bağ-Kur Kanunu 70 inci maddesi "bu kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıkların yetkili İş Mahkemelerinde görüleceği" hükmünü koyarak Bağ-Kur Kanunu uygulanmasından doğan uyuşmazlıklarda görevli mahkemenin İş Mahkemesi olacağını özel bir kanunla düzenlemiştir. Uyuşmazlığın çözümünde özel kanun İş Mahkemeleri görevlidir ilkesini kabul etmiştir.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi; 2423 sayılı yasa ile kabul edilen ek 6 ncı madde Bağ-Kur Kanununda yer almış ise de bu maddeden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünde tamamen TTK, BK hükümleri uygulanacağından sözü edilen davaların bir ihtisas mahkemesi olan Ticaret Mahkemelerince görülmesi gerektiği sonucuna varmıştır.
Şu durumda özel daire kararları arasında uyuşmazlık olduğu anlaşıldığından İçtihatları Birleştirme Hukuk Genel Kurulunca içtihatların birleştirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
1- Medeni yargılamada ilk derece mahkemeleri
1- Genel mahkemeler 2- Özel mahkemeler olarak ayrılmışlardır.
Genel mahkemeler, bakacakları davalar belirli kişi ve iş gruplarına göre sınırlandırılmamış olup, aksi belirtilmedikçe, Medeni Yargılama Hukukuna giren her türlü işe bakmakla görevlidir.
Buna karşılık özel mahkemeler belirli kişiler arasında çıkan uyuşmazlıklara veya belli çeşit uyuşmazlıklara bakmakla görevlidir.
Genel mahkemelerle ilgili düzenlemeler esas itibariyle 469 sayılı ve 8 Nisan 1924 tarihli "Mehakimi Şer`iyenin İlgasına ve Mehakimi Teşkilatına Ait Ahkamı Muaddil Kanun"da yer almıştır. Bu yasanın 1. maddesi gereği her İlçede ve işi çok olan Nahiyelerde kurulan Sulh Hukuk Mahkemelerinin görevleri HUMK 8. maddesinde ve bazı özel kanunlarda gösterilmiştir. Aynı yasanın 1. maddesi gereğince her İlçede ve İl merkezinde kurulması kabul edilen Asliye Hukuk Mahkemesi, Sulh Hukuk Mahkemesinin yetkisi haricinde kalan bilcümle hukuk, ticaret davalarını görür. Yasanın 2. maddesi Asliye Mahkemesinin birden fazla dairelere bölünebileceğini kabul etmiştir. Birden fazla dairelere bölünmüş mahkemelerde bunlar arasındaki vazife bölümünü Adalet Bakanlığı tayin eder. İşte bu düzenleme doğrultusunda Asliye Hukuk Mahkemeleri yanında toplu mahkeme niteliğinde Asliye Ticaret Mahkemeleri kurulmuştur. Asliye Ticaret Mahkemeleri, Asliye Hukuk Mahkemelerinin daireleri durumundadır. TTK 5. maddesi gereğince ticari davalara bakmakla görevlidir. Ancak Ticaret Mahkemesi bulunmayan yerlerde ticari davalara da Asliye Hukuk Mahkemelerinde bakılır.
Özel mahkemeler ise özel yasalarla kurulmuş olup, özel yasalarında belirtilen davalara bakmakla görevlidir.
Özel mahkeme olan İş Mahkemeleri, bireysel ve toplu hak uyuşmazlıklarını çözmekle görevli hukuk mahkemelerinden birisidir. İş Mahkemeleri, davanın konusu, alacak veya tazminatın değerinin az veya çok olduğuna bakılmaksızın iş davalarına bakarlar. İş davalarının neler olduğu 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1. maddesinde ve bazı özel yasalarda gösterilmiştir.
Genel mahkeme ile özel mahkeme arasındaki ilişki bir görev ilişkisidir. Bu konuda duraksama yoktur. Görevle ilgili kurallar kamu düzenine ilişkindir. "Kural olarak Hukuk Yargılama Usulünde kazanılmış hak geçerlidir. Ancak bu kural görev konusunda uygulanmaz" ( 4.2.1959 T. 1957/13 E. 1959/5 K. sayılı İçtihatları Birleştirme Kararından ).
Mahkemenin görevi, kıyas veya yorum ile genişletilemez yahut değiştirilemez. Kanunda açıklık bulunmayan durumlarda görev genel mahkemelere aittir. ( 5.12.1977 Tarih E. 1977/4, 1977/4 K. sayılı İçtihatları Birleştirme Kararı gerekçesinden )
Belirli bir dava hakkında görevli mahkemeyi tespit ederken ilk önce o davanın genel mahkemelerin mi, yoksa özel mahkemelerin mi görevine girdiği araştırılır. Özel mahkemelerin görevi genel mahkemelerin görevinden önce gelir. Açık kanun hükmü ile özel mahkemelerde görüleceği belirtilmemiş olan bütün davalar genel mahkemelerin görevine girer. ( Prof. Dr. Baki Kuru Hukuk Muhakemeleri Usulü Cilt 1 2001 sayfa 164 )
Ayrık hükümlerin dar olarak yorumlanması, yoruma ilişkin temel bir kuraldır. İş Mahkemelerinin görevleri kendine özgü nitelik taşıdığı için görevlerinin geniş yoruma değil dar yoruma tabi tutulması esastır. ( 23.5.1960 tarih 1960/11 E. 1960/10 K. sayılı İçtihatları Birleştirme Kararı gerekçesinden )Ayrıca bu düşünce 8.12.1982 tarihli 1982/4 E. 1982/4 karar sayılı İçtihatları Birleştirme Kararında da vurgulanıp benimsenmiştir.
Kurulda, dairelerin görüşleri arasındaki aykırılığın giderilmesinde yukarıdaki ilkeler ışığında ve genel mahkemelerle ilgili, yapılan açıklamalarda belirtildiği üzere Asliye Ticaret Mahkemelerinin, Asliye Hukuk Mahkemelerinin daireleri durumunda olması ve genel mahkemeler içinde yer alması nedeniyle içtihat aykırılığının, Bağ-Kur Kanunu ek 6 ncı maddesinden kaynaklanan uyuşmazlıkların, İş Mahkemesi ve genel mahkemelerden hangisinin görevli olduğu şeklinde sonuçlandırılması kararlaştırılmıştır.
Bu bağlamda ticari iş, ticari dava kavramları üzerinde durmanın pratik anlamı kalmamıştır.
5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu gereğince, bir uyuşmazlığın İş Mahkemesinde görülebilmesi için taraflarının İş Kanununa göre işçi, işveren veya işveren vekili olması konusu itibariyle iş akdi ( Hizmet Akdi )ve İş Kanunundan doğan hukuk uyuşmazlığı olması gerekir.
Bankalar Kanunu 7/2. maddesi, bir bankanın anonim şirket şeklinde kurulmasını şart koşmuştur. TTK 18. maddesinde ticaret şirketlerinin tacir sayılacağı kabul edilmiştir. Bu yasal düzenleme sonucunda bankaların tacir olduğu kuşkusuzdur.
Bağ-Kur Genel Müdürlüğü ise; 1479 sayılı yasa ile özel hukuk hükümlerine tabi, mali ve idari bakımdan özerk bir kamu tüzel kişisidir. Tacir statüsünde olmadığı aşikardır.
İş Mahkemelerinin görev alanını belirleyen davanın taraflarının işçi, işveren veya işveren vekili, konusu itibariyle de uyuşmazlığın iş akdinden ve İş Kanunundan doğan hukuk uyuşmazlığı olmasını öngören kurallar ve bankalar ile Bağ-Kur`un statüleri gözetildiğinde taraflar arasında çıkan bir uyuşmazlıkta ilke olarak İş Mahkemelerinin görevli olduğu kabul edilemez. Ne var ki Bağ-Kur Kanunu 70 inci maddesi "Bu kanunun uygulanmasından doğan uzlaşmazlıklar yetkili İş Mahkemelerince veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür" düzenlemesini getirmiştir.
Yasanın bu hükmü muvacehesinde şayet bir uyuşmazlık Bağ-Kur Kanunu uygulanmasından kaynaklanıyorsa uyuşmazlığa İş Mahkemesinde bakılması gerekir. Uyuşmazlık Bağ-Kur Kanunu uygulanmasından kaynaklanmıyorsa İş Mahkemesinde bakılması mümkün olmayacaktır.
Bu aşamada Bağ-Kur Kanunu ek 6. maddesinin Bağ-Kur Kanunu uygulaması ile ilgili olup olmadığı ve ek 6. maddenin hukuki niteliği sorunu ortaya çıkmaktadır.
Bağ-Kur Kanunu ek 6 ncı maddesi, Bankaların kuruma olan her türlü borçlarını zamanında ödenmesini amaçlamakta olup, aksi halde sözleşmeden ve diğer yasalardan doğan haklar saklı kalmak kaydıyla gecikilen süreyle orantılı olarak bir yıllık vadeli mevduat faizinin de ödenmesini asıl alacağa ilaveten fer`i bir talep olarak istenebileceğini kabul etmektedir. Kurum ile ilişkisi olan bankalar kuruma olan yükümlülüklerini zamanında yerine getirirse fer`i bir hak olan 6. maddenin uygulanması da söz konusu olmayacaktır. Buna karşılık bankalar, kuruma olan borçlarını zamanında ödemezlerse; kurum sözleşmeden ve yasalardan doğan haklarını talep etmekle birlikte ayrıca ek 6. maddedeki "... gecikilen süreyle orantılı olarak, devlet bankalarının asgari bir yıllık vadeli mevduata ödenen faizi de" ayrıca isteyebilecektir. Diğer bir deyişle ek madde 6 Bağ-Kur ile bankalar arasındaki tüm ilişkileri düzenlememiş, taraflar arasındaki sözleşmelerden ve kanunlardan doğan hakları ayrık tutmaktadır. Gerek 10. Hukuk Dairesi gerekse 11. Hukuk Dairesi ek 6 ncı maddede ki düzenlemenin ceza-i şart niteliğinde fer`i bir talep olduğunu kabul etmektedir. ( 11. HD. 95/1253 E. 95/2503 K. ve 3.4.1995 tarihli kararı 11.HD. 1997/1530 E. 1997/2549 K. sayılı ve 7.5.1997 T. Kararı 10. HD. 1999/7055 E. 1999/9655 K. 30.12.1999 T. Kararı 10. HD. 1999/2798 E. 2000/1744 K. 21.3.2000 T. Kararı )
Ek 6. maddenin Bağ-Kur Kanunu uygulaması ile ilgili olup olmadığı konusunda öğretide yasa koyucunun bu konuda herhangi bir ayrım gözetmediği görüşü baskın olarak ileri sürülmektedir.
Madde, hiçbir ayrım gözetmeksizin bu kanunun uygulanmasından doğan uzlaşmazlıkların İş Mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerde görüleceğini belirttiği için bu konuda davanın taraflarının taşıdıkları sıfatın önemi bulunmamaktadır. Bir uyuşmazlık şayet bu kanunun uygulanmasından doğmaktaysa, uyuşmazlığın tarafları Kurum ve Bağ-Kur sigortalısı olmasa dahi, uyuşmazlığın çözüm yeri İş Mahkemesidir. ( Mustafa Çenberci - Turgut Uygur Bağ-Kur Kanunu Şerhi 1997 sayfa 290 - Orhan Yalçınkaya Bağ-Kur Kanunu Açıklamalar, Kararlar İlgili Mevzuat 1999 sayfa 273 )
Hukuk Genel Kurulu 20.1.1965 tarihli 534/42 sayılı kararında; Gerçekten herhangi bir yasanın uygulanmasından doğan dava demek o yasanın herhangi bir hükmünün uygulanmasından doğan dava demektir sonucuna varmıştır.
Netice itibariyle öğretide ve uygulamada, Bağ-Kur Kanunu 70. maddesinde yer alan "Bu kanunun uygulanmasından doğan uzlaşmazlıklar yetkili İş Mahkemelerince görülür" hükmünün yasa metninde yer alan herhangi bir hüküm ile yasanın ek ve tadillerinde yer alan hükümlerin uygulanmasından doğan uyuşmazlıkları kapsadığını kabul etmektedir.
Hal böyle olunca münhasıran fer`i bir talep olan Bağ-Kur Kanunu ek 6 ncı maddedeki "...gecikilen süreyle orantılı olarak devlet bankalarının asgari bir yıllık mevduat faizi" talep edildiğinde bundan doğan uyuşmazlıkların çözümünde görevli mahkeme İş Mahkemeleri olduğu sonucuna varılmıştır.
2- Bağ-Kur Genel Müdürlüğü ile bankalar arasındaki ilişkide, Bağ-Kur Kanunu ve ek 6 ncı maddesinin uygulanması söz konusu olmayan durumlarda görevli mahkeme hangisidir?
İş Mahkemeleri, iş davaları ile özel kanunlarında İş Mahkemelerinde bakılacağı kabul edilen davalara bakmakla görevlidir. Şayet bir davayı iş davası olarak nitelendirmek mümkün olmaz ve özel kanunlarında da uyuşmazlığa İş Mahkemesinde bakılacağı öngörülmemişse uyuşmazlığın çözümünde esas olan genel mahkemelerin görevli olmasıdır.
İçtihatları Birleştirmeye konu daire kararları incelendiğinde; bankalar ile Bağ-Kur arasındaki temel uyuşmazlıkların, kuruma ait primlerin, cezaların tahsili, hesaplara intikali, eksik faiz tahakkuku ve faiz oranları ile ilgili yapılan sözleşmeler ile bankacılık işlemlerinden kaynaklandığı, diğer bir deyişle bankalar ile kurum arasındaki temel ilişkinin Borçlar Kanunu, Türk Ticaret Kanunu ve diğer kanunlar ile taraflar arasındaki özel sözleşmelerden kaynaklandığı görülmektedir.
Bankaların tacir sıfatı taşıdıkları, buna karşılık Bağ-Kur Genel Müdürlüğünün Kamu tüzel kişisi olduğu konusunda duraksama yoktur.
Hal böyle olunca uyuşmazlık bu kapsamda ( Bağ-Kur Kanunu ve ek 6 ncı madde uygulanması söz konusu olmayan durumlarda )ele alındığında ne Bağ-Kur Kanunu hükümleri ne de İş Mahkemeleri Kanunu kapsamında kalan bir uyuşmazlık söz konusu olmayacaktır. Özel mahkemelerin görevli olduğu açıkça kabul edilmeyen durumlarda genel mahkemelerin görevli olacağı kuralı gereğince genel mahkemelerin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
3- Bağ-Kur Genel Müdürlüğü ile bankalar arasındaki ilişkide, Bağ-Kur Kanunu ek 6 ncı maddesinin başka uzlaşmazlıklarla birlikte uygulanması halinde görevli mahkeme hangisidir?
Yukarıda açıklandığı üzere Bağ-Kur Kanunu ek madde 6 daki gecikilen süreyle orantılı olarak mevduat faizi istendiğinde, İş Mahkemelerinin görevli olduğu, sadece temel ilişkiyi oluşturan sözleşme ve diğer yasalardan doğan haklarını başkaca bir husus katmadan istenmesi halinde genel mahkemelerin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Bağ-Kur Kanunu ek 6 ncı madde fer`i bir hak ( talep )olduğundan taraflar arasında temel bir uyuşmazlığın bulunması gerekir. Kurum, temel uyuşmazlıktan doğan hakkını tek başına dava edebileceği gibi; fer`i bir talep olan ek 6 ncı maddedeki gecikilen süreyle orantılı olarak devlet bankalarının asgari bir yıllık vadeli mevduata ödedikleri faizi ile birlikte de isteyebilir.
İşte bu durumda uyuşmazlıkta hangi mahkeme görevli olmalıdır?
Görev kurallarının kamu düzeni ile ilgili olduğu, bunun doğal sonucu olarak genel mahkemelerin görevine giren bir uyuşmazlık özel mahkemelerde görülemeyeceği gibi, özel mahkemelerin görevine giren bir uyuşmazlığın da genel mahkemelerde görülemeyeceği konusunda öğretide ve uygulamada duraksama yoktur.
Ancak aynı davada birbiri ile bağlantısı nedeniyle birleştirilmesi gereken davalarda, uyuşmazlığın bir kısmı için genel mahkemelerin, bir kısmı için özel mahkemelerin görevli olması halinde davaya hangi mahkemede bakılacağı konusunda düşünce birliği olduğu söylenemez.
Bir kısım yazarlar "işlerin daha çabuk ve daha az giderle sonuçlanmasını sağlamak gibi düşüncelerle İş Mahkemelerinin görev alanı dışında kalan uyuşmazlıkların eğer bu mahkemelerde görülen iş uyuşmazlıkları ile bağlantısı varsa davaların birleşmesi çevresinde anılan mahkemede ( İş Mahkemesi ) bakılması gerektiği görüşünü ileri sürmüşlerdir. Çünkü bu durumlarda davalı veya davacı genelde işçidir. İşçinin İş Mahkemeleri Kanunundan yararlanması esasen yasanın izlediği amaçtır. Fakat dava arkadaşlığı durumunda işçi olmayan kimsenin bu nimetten faydalanması için bir sebep yoktur" düşüncesindedir.
İş Mahkemesinin görevine giren bir uyuşmazlık ile genel mahkemenin görevine giren bir uyuşmazlığın İş Mahkemesinde birleştirilmesinin gerekçesi olarak taraflardan birisinin işçi olması ve yasa koyucunun işçiyi İş Mahkemeleri Kanunundan faydalandırmayı amaçladığı gerekçesi ile bu sonuca varılmıştır. Aynı düşünce sahipleri işçi olmayan kimsenin İş Mahkemeleri Kanunundan yararlanmasını da genel ilkeye ve yasa koyucunun amacına aykırı olduğunu kabul etmektedir.
Oysa İçtihatları Birleştirmeye konu uyuşmazlığın taraflarının işçi-işveren ilişkisi içinde olmadığı, diğer bir deyişle her iki tarafında işçi olmadığı aşikardır. Bu nedenle yukarıda belirtilen, yasa koyucunun işçiyi İş Mahkemeleri Kanunundan faydalandırmayı amaçladığı gerekçe ve kıstası ile bu uyuşmazlıklarda İş Mahkemelerinin görevli olduğunu söyleyemeyiz.
Öte yandan Bankalar ile Bağ-Kur arasında yapılan sözleşmelerde prim, ceza v.s. tahsilinde ek madde 6 daki düzenlemelerin dışında değişik hükümler getirilmektedir. Taraflar bu sözleşme hükümleri ile bağlıdır. Şayet banka sözleşme hükümlerini yerine getiremezse öncelikle sözleşmedeki yaptırımlar uygulanacak buna ilaveten ek 6. maddede kabul edilen "... gecikilen süreyle orantılı olarak devlet bankalarının asgari bir yıllık vadeli mevduata ödediği faizi"de kuruma ödeyecektir.
Diğer bir deyişle banka sözleşmeden ve kanunlardan doğan yükümlülüğünü yerine getirmediğinde Bağ-Kur, önce asli edimin yerine getirilmesini isteyecek ayrıca Bağ-Kur Kanunu ek 6. maddedeki fer`i edimi isteyecektir.
Yukarıda açıklandığı üzere Bağ-Kur Kanunu ek 6 ncı maddesi ceza-i şart niteliğinde fer`i bir taleptir. Ceza-i şartın fer`i nitelikte bir talep olup, asıl borcun doğumuna bağlı olması nedeniyle, asıl borcun geçersizliği halinde ceza-i şartın da geçersiz olduğu konusunda duraksama bulunmamaktadır. Bu durumda usul hükümleri ve görevli mahkeme yönünden de asıl borçta görevli olan mahkemeyi fer`i talep yönünden de görevli kabul etmek usule ilişkin yasal düzenlemelere uygun düşer. Nitekim 8.12.1982 tarihli 1982/4 E. 1982/4 K. sayılı İçtihatları Birleştirme Kararında da vurgulandığı üzere çoğu kez her dava gerçekte temel bir uzlaşmazlık etrafında ikinci derecede davacıklardan oluşur. Böyle bir durumda görev belirlenirken davacıklardan herhangi biri değil temel uzlaşmazlık gözönünde tutulmalıdır. Temel uzlaşmazlık yanında başka başka mahkemelerin görev alanına giren ikinci derecede uzlaşmazlıkların bulunması göreve etkili olmamalıdır. Bankalar ile Bağ-Kur arasındaki temel uzlaşmazlık Borçlar Kanunu, Türk Ticaret Kanunu, Bankalar Kanunu gibi yasalar ile özel yapılan sözleşmelerden doğmakta olup, genel mahkemelerin görevli olduğu temel uzlaşmazlıktan dolayı kurum lehine bir hak doğması halinde Bağ-Kur Kanunu ek 6 ncı maddesinin uygulanması söz konusu olacaktır.
Bu durumda Bağ-Kur Kanunu ek 6 ncı maddesinin başka uzlaşmazlıklarla birlikte görülmesi halinde genel mahkemelerin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
4- Kurulda yapılan görüşmelerde, Bağ-Kur Kanunu ek 6 ncı maddesinden kaynaklanan uyuşmazlıkta İş Mahkemelerinin görevli olduğuna ilişkin 11. Hukuk Dairesi ve 21. Hukuk Dairesi görüşünü benimseyen düşünceler üzerinde de durulmuştur.
İş Mahkemelerinin görevli olduğunu savunanlar gerekçelerinde taraflar arasındaki uyuşmazlığın TTK 4, 5/2 maddesi kapsamında kalan nispi veya mutlak ticari dava olmadığını bu nedenle Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğunun kabul edilemeyeceğini belirtmişlerdir.
Gerçekten, Bağ-Kur kamu tüzel kişisi olup, tacir sıfatının bulunmaması, nedeniyle uyuşmazlığın nispi ticari dava olarak kabulü mümkün olmadığı durumlar ile temeldeki uyuşmazlığın mutlak ticari dava olmadığı durumlarda Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğunu kabul etmek mümkün değildir. Ne var ki Ticaret Mahkemeleri ile Asliye Hukuk Mahkemeleri arasındaki ilişkinin iş bölümü ( iş alanı )ilişkisi olması ve resen ( kendiliğinden )gözetile meyeceği ilkesi yanında kurulda içtihat aykırılığının genel mahkemeler ile İş Mahkemelerinden hangisi görevli olduğu şeklinde giderilmesine karar verildiğinden uyuşmazlığın ticari dava olup olmaması sonuca etkili görülmemiştir.
Ek madde 6 nın Bağ-Kur Yasasında yer alması ve aynı yasanın 70. maddesi gereğince İş Mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesine gelince; Kurulda yapılan müzakerelerde Ek Madde 6 dan doğan hakkın fer`i bir talep olması ve münhasıran dava konusu edilmesi halinde, Bağ-Kur Kanunu 70. maddesi gereğince İş Mahkemelerinin görevli olacağı benimsenmiş ancak sözleşmelerden ve diğer yasalardan doğan bir hakla birlikte dava edilmesi halinde asıl uyuşmazlıkta genel mahkemelerin görevli olması nedeniyle fer`i talep yönünden de asıl mahkemenin görevli olacağı ilkesi nedeniyle karşıt görüş genel kurulca benimsenmemiştir.
SONUÇ : Bağ-Kur Yasasının ek madde 6 da yazılı,
Bağ-Kur ile münasebeti olan bankalar, kurum adına tahsil ettikleri sigorta primlerini ve her ne nam altında olursa olsun kuruma olan diğer borçlarını Bağ-Kur hesaplarına on beş gün içinde ve tam olarak intikal ettirmedikleri takdirde, gecikilen süreyle orantılı olarak, devlet bankalarının asgari bir yıllık vadeli mevduata ödedikleri faizi de kuruma öderler maddesi uyarınca Bağ-Kur`un sadece bankadan faiz talep etmeleri için açılacak bu tür davalara İş Mahkemelerinde bakılır.
Bağ-Kur ile münasebeti olan bankalar, kurum adına tahsil ettikleri sigorta primlerini ve her ne nam altında olursa olsun kuruma olan diğer borçlarını Bağ-Kur hesaplarına on beş gün içinde ve tam olarak intikal ettirmedikleri takdirde kurum ile olan anlaşmalardan ve diğer kanunlarda kayıtlı haklarından doğan alacaklarını, tazminatlarını başkaca bir husus katmadan istemeleri halinde veya bu alacakları ve tazminat talepleri ile birlikte gecikilen süreyle orantılı olarak devlet bankalarının asgari bir yıllık vadeli mevduata ödedikleri faizi ile birlikte dava yoluyla talep etmeleri halinde bu tür davalara genel mahkemelerce bakılır.
İlk iki toplantıda 2/3 çoğunluk, üçüncü toplantıda da gerekli yarıdan bir fazla çoğunluk sağlanamadığından 22.3.2002 tarihli dördüncü toplantıda oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY:
Anayasa`nın 142 nci maddesi, mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi, yargılama usullerinin, kanunla düzenleneceğini öngörmüştür. 37 nci maddesinde ise, hiç kimsenin, kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir mahkeme önüne çıkartılamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Mahkemelerin görevlerinin yasa ile belirlenmesi yolundaki Anayasa kuralı karşısında, mahkemelerin görevlerini kıyas veya yorumla belirlenmesi mümkün değildir.
Bankalar ticari bir işletmedir, özel yasalarına göre anonim şirket olarak kurulurlar. Ticaret hukuku bakımından tacir oldukları konusunda kuşku yoktur.
Bağ-Kur ise, özel hukuk hükümlerine tabi, mali ve idari bakımdan özerk bir kamu tüzel kişiliğidir. Tacir değildir, kurum ticari bir işletme niteliğinde değildir. Bir davanın ticari dava sayılması için iki unsurun bir arada bulunması gerekir: Her iki tarafın tacir olması, ihtilafın her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili bulunması.
Bir tarafın tacir, fakat diğer tarafın esnaf, kamu kuruluşu veya başka bir kişi olması halinde dava, ticari dava sayılmaz. Taraflar tacir olsa dahi, davanın konusu, ticari işletmeleriyle ilgili olmazsa, o dava da ticari dava sayılmaz. TTK.nun 21 nci maddesinin 2 nci fıkrası hükmü nisbi ticari davalarda uygulanmaz. Taraflardan yalnız biri bakımından ticari dava sayılan bir ihtilaf karşı taraf için ticari dava sayılmaz.
Banka tacir olsa bile, Bağ-Kur tacir değildir. Bağ-Kur resmi bir kuruluş olup, ticari işletme niteliğinde değildir. Bu nedenlerle de, 1479 sayılı Kanun`un Ek-6 ncı maddesinden doğan bir uyuşmazlık, ticari bir dava olarak görülemez. Tarafların yalnız birisinin ticari işletmesi ile ilgili istisna, karz, satış gibi sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar, ticari davaya vücut vermez. Başka bir deyişle, taraflardan yalnız birisinin ticari işletmesini ilgilendiren bu tür sözleşmeler, her ne kadar TTK.nun 21/2 nci maddesi uyarınca diğer taraf için ticari iş sayılırsa da, bu durum davanın TTK.nun 4/1 nci maddesine göre ticari dava sayılmasını gerektirmez.
Bağ-Kur Yasası`nın Ek-6 ncı maddesi, daha önce Bağ-Kur teşkilatı tarafından yapılmakta olan Bağ-Kur primlerini tahsilinin, Devlet bankaları aracılığı ile yapılabilmesine olanak veren bir hükümdür.
Bu hükümle, Bağ-Kur`la sözleşme yapan bankalar, Bağ-Kur`lulardan tahsil edecekleri primleri 15 gün içerisinde Bağ-Kur hesabına intikal ettirilmesi ve aksi halde Bağ-Kur`un neler talep edebileceği 1479 sayılı Bağ-Kur Yasası`nın Ek-6 ncı maddesinde düzenlenmiştir.
Biraz daha yakından bakacak olursak,
Bağ-Kur bu yasa ile prim tahsil ve 15 gün içerisinde hesaba intikal ettirme "Asli Edimi"ni talep edecek, bunun yanında faiz, cezai şart, munzam zarar gibi "tali edimlerini" de talep edebilecektir.
Burada dikkat edilirse bir asli edim, bir de buna bağlı olan tali edim vardır. Tali edimlerin gündeme gelmesi, ancak asli edimin yerine getirilmemesine veya eksik olarak yerine getirilmesine bağlıdır.
Daha da genel bir ifade ile, asıl norm, primlerin Bağ-Kur Yasası`nın Ek-6 ncı maddesinin öngördüğü sürede Bağ-Kur hesabına intikalidir.
Bir mahkemenin görevi asli edime bağlıdır. Tali edimler mahkemenin görevini belirleyemez.
Örneğin, kıdem tazminatının ödenmesi ile ilgili davada, faiz, cezai şart veya munzam zarar istemleri varsa, davaya kıdem tazminatına bakmakla görevli mahkeme bakar. Orman işgal davalarında ayrıca tazminat faiz istenirse, davaya Ticaret Mahkemesi`nde bakılmaz. S.S.K. primleri yanında gecikme faizi istenirse dava dosyası Ticaret Mahkemesine gönderilmez? Borçlar Kanunu genel hükümleri, özel olsun genel olsun bütün mahkemelerin uyguladığı hükümlerdir. İş Mahkemeleri de, Ticaret Mahkemeleri de, Tapulama Mahkemeleri de, hatta şahsi hak talebi halinde Ceza Mahkemeleri de bu hükümleri uygulamaktadırlar. O sebeple, uygulanacak kanun, 1479 sayılı Bağ-Kur Yasası`nın Ek-6 ncı maddesi ve bu maddenin uygulama görevini İş Mahkemelerine veren 70 nci maddesidir.
Yüksek 10. Hukuk Dairesi, Bağ-Kur Yasası`nın 24 ncü maddesine göre, Bağ-Kurlu sayılan Anonim, Kollektif, Adi Komandit, Komandite, Komanditer, Limitet, Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandite Şirketlerin komandite ortakları ve yönetim kurulu üyelerinin, sigortalı sayılması ve tespiti davalarına bakarken görev konusunda herhangi tereddütleri olmadığı gibi, ticaret hukukunun önemli müesseselerinden olan bu şirketlerde ortak, ortaklık sıfatının devamı, kurucu ortak ve pay devri konularında çok değerli kararlar oluşturmaktadırlar. Elbette Yüksek daire haklıdır. Bunlar ticaret hukukunun müessesesi olmasına rağmen BağKur Yasası`nda düzenlenmiş olan tali, yani, Bağ-Kur ortaklığının belirlenmesinde yan konulardır.
Somut uyuşmazlıklar bakımından anlaşmalara da değinecek olursak;
Bağ-Kur ile Devlet bankaları arasında yapılan sözleşmeye taraflarca konulan isim, İşbirliği Protokolü`dür. Bu protokoller tamamiyle Bağ-Kur Yasası`nın Ek-6 ncı maddesinde öngörülen kriterlere göre düzenlenmiştir.
Kapsam maddesinde, bankalarca, primlerin tahsili, Bağ-Kur`ca, üyelerine tahsis edilen sigorta aylığının ödenmesi, Bağ-Kur`un genel yönetim giderlerinin ödenmesi ve sağlık giderlerini karşılaması gibi görevleri yerine getirilecektir.
Tediye ve tahsilat konularında ise tamamiyle Bağ-Kur`un direktifleri doğrultusunda, işlem yapılacağı öngörülmüştür.
Ve nihayet banka, protokolün 7 nci maddesine göre, "protokol gereğince yapılan tahsilat ve ödeme, virman ve havalelerde ve benzeri işlemlerde masraf, komisyon veya her ne nam altında olursa olsun böyle bir ücret alamayacaktır."
Bu protokol Bağ-Kur`un tahsilat ve ödeme birimlerini kapatıp, bu görevleri bankaya devretmesinden başka bir şeyi açıklamaz.
Bu aşamada çoğunluğun görüşüne dayanak yaptığı yasal düzenlemelerden olan Bankalar Yasası`na değinmek gerekir: Öncelikle, Bankalar`ın uygulamalarından doğan her dava ticari dava değildir.
Örneğin, banka ile yapılan hizmet sözleşmelerinden doğan davaların temyiz incelemesi yüksek 9. Hukuk Dairesi`nce yapıldığı gibi; sair uyuşmazlıklar da davacının sıfatına ve çekişmenin niteliğine göre diğer Sosyal Güvenlik Hukuku ile ilgili yüksek dairelerce incelenmektedir.
Bankalar Yasası`nın bankadan ne amaçladığına gelince, Prof.Dr. Seza Reisoğlu, Bankalar Kanunu Şerhi adlı kitabında şöyle diyor;
"Bankalar, halktan kaynak temin eden, temin ettikleri bu kaynakları kendileri veya kaynak sahibi adına kullanan kuruluşlardır. Bankalara ilişkin düzenlemeler iki temel amaca dayanmaktadır. Bunlardan birisi bankalara tevdi edilen tasarrufların korunması, diğeri ise toplanan kaynakların etkin bir şekilde ekonominin ihtiyaçlarına uygun olarak kullanılmasıdır. ( Bkz. Bankalar Kanunu Şerhi Ankara 2000, Sayfa 11. )"
Bağ-Kur`luların primlerinin toplanması veya Bağ-Kur tarafından iştirakçilere ödenecek paralar, bankanın mevduatı niteliğinde de değildir. 4491 sayılı Bankalar Kanunu`nun 10 uncu maddesi mevduatı şöyle tarif ediyor:
"Bu kanunun uygulamasında, yazılı ya da sözlü olarak veya herhangi bir şekilde halka duyurulmak suretiyle ivazsız veya ivaz karşılığında istendiğinde, belli bir vadede iade edilmek üzere para kabulü mevduat sayılır."
Bağ-Kur Yasası`nın Ek-6 ncı maddesi ile bankalara tek taraflı, kanundan doğan prim tahsil yetkisi verilmiştir. Bu, banka mevduatı veya kredi sözleşmesi değildir. Zaten çekişmenin dayanağı olan Bağ-Kur ile banka arasında yapılan sözleşmenin adı da bilinçli bir şekilde "İşbirliği Protokolü" olarak isimlendirilmiştir.
Banka, Bağ-Kur Yasası`nın koyduğu yasak gereğince topladığı parada hiçbir şekilde tasarruf edemez. Bu paralar kısa ve uzun vadeli kredilere konu olamaz. Bu faaliyetinden dolayı banka her ne nam altında olursa olsun masraf, komisyon ve benzeri ücret talep edemez.
Kısacası, ortada Bankalar Yasası`nın öngördüğü ne bankacılık hizmeti, ne de mevduat sayılacak veya bankacılık faaliyetleri cümlesinden olan bir iş ve işlem vardır.
Banka ile Bağ-Kur arasındaki ilişkiyi düzenleyen, koşulları koyan ve bunlara uyulmaması halinde normatif kuralları belirleyen yasa Bağ-Kur Yasası`dır ve uyuşmazlık sadece ve sadece bu yasadan kaynaklanmaktadır. Bu davalarda, Bankalar Kanunu uygulanmaz.
Yüksek 10. Hukuk Dairesi`nin sayın sözcülerinin önemle üzerinde durdukları diğer kanunlara ve bunların uygulanması ve görev kurallarına ilişkin bilimsel görüşler ise şöyledir; Prof.Dr. Baki Kuru HUMK. adlı kitabın 1 inci cildinin 164 üncü sayfasında söyle diyor:
"...Belirli bir dava hakkında görevli mahkemeyi tespit ederken ilk önce, o davanın genel mahkemelerin mi, yoksa özel mahkemelerin mi görevine girdiği araştırılır. Özel mahkemelerin görevi, genel mahkemelerin görevinden önce gelir. Açık kanun hükmü ile özel mahkemelerde görüleceği belirtilmemiş olan bütün davalar genel mahkemelerin görevine girer."
Yine Prof.Dr. Baki Kuru kitabının 2 nci cildinin 1498 ve sonraki sayfalarında uyuşmazlık konusu çekişme hakkında şöyle diyor:
"...Davacı, davalıya karşı birden fazla talebini aynı davada birleştirebilir. Yani birden fazla davasını aynı dava dilekçesi ile açabilir. Buna objektif dava birleşmesi denir. Bu halde, görevli mahkeme taleplerin toplamına göre belirlenir."
Objektif dava birleşmesi için birlikte açılan davalar ( talepler, alacaklar )arasında herhangi bir bağlantı bulunması gerekli değildir.
Bir özel mahkemenin ( mesela İş Mahkemesi`nin )görevine giren dava, genel mahkemede başka bir dava ile birlikte açılamaz.
Buna karşılık, İş Mahkemesi`nin görevine giren bir dava ile, Asliye Mahkemesi`nin görevine giren bir dava, İş Mahkemesi`nde birlikte açılabilir. Başka bir deyimle, objektif dava birleşmesinde birleştirilen taleplerden biri İş Mahkemesi`nin görevine girmekte ve birleştirilen taleple arasında bağlantı varsa bu taleplerin tamamı için özel mahkeme durumundaki İş Mahkemesi görevlidir.
Objektif dava birleşmesinde, birleştirilen talepler mahkemece birlikte incelenir ve birlikte karara bağlanır. Fakat bu talepler birbirinden bağımsızdır. Davacı bu taleplerden birinden feragat edebilir. Diğerine devam edilmesini isteyebilir. Davalı da bunlardan birini kabul edebilir. Mahkeme her talep için ayrı ayrı inceleme yapıp, karar verir..."
10. Hukuk Dairesi ile 11. Hukuk Dairesi arasındaki uyuşmazlığa neden olan Bağ-Kur Yasası`nın Ek 6 ncı maddesinin gerekçesi ise şöyledir.
"Bağ-Kur adına prim tahsil ve kurumun vermekte olduğu kredilere aracılık eden ve mevduatı bulunan bankalar, Kurumun alacaklarını anlaşmalarda öngörülen süreler içinde ve zamanında Kurumun hesaplarına intikal ettirmeden aylarca beklemektedir. Bu durumda Kurum primlerini zamanında vadeli hesaplara aktaramamakta, fonlarını değerlendirememekte ve hatta likidite durumunu dahi takip edememektedir. Dolayısıyla Kurum büyük maddi kayıplara uğramakta, ayrıca bankalarla devamlı ihtilaf içinde bulunmaktadır.
Bu madde ile getirilen ek madde 6 ile, Bağ-Kur hesaplarına zamanında intikal ettirmeyen alacaklar nedeniyle Kurumun uğrayacağı kayıpların telafisi sağlanmaya çalışılmaktadır"
Gerekçede, kanun koyucu açıkça, bankalar, kurumun alacaklarını anlaşmalarda öngörülen sürelerde hesaplara intikal ettirmiyorlar, kurum büyük kayıplara uğruyor, bankalarla devamlı ihtilaf içinde bulunuyor. Ben, bu madde ile kurumun uğrayacağı kayıpları telafi edeceğim" diyor. Bu amaçla da davaları, temyiz süresi 8 gün olan, karar düzeltme yolu olmayan, temyiz incelemesi süresi 2 ayla sınırlı olan ve sulh teklifi yapma imkanı olan İş Mahkemelerini görevlendiriyor.
Lakin ne gariptir ki, Sosyal Güvenlik Hukuku`nun güvencesi olması gereken 10. Hukuk Dairesi, Bağ-Kur`da kanun koyucunun saptadığı sorunlar yoktur, davaların uzun bir yargılama sürecinden geçmesinde bir sakınca da yoktur düşüncesini savunabiliyor.
Sosyal Güvenlik Hukuku`na ilişkin davalar ile İş Mahkemeleri`nin görevlendirilmesi, son derece bilinçli ve Sosyal Güvenlik Kurumları`nın bir an önce mali olanağa kavuşması amacıyla düzenlenmiş hükümlerdir.
Bankalar tahsil ettikleri primleri ve diğer borçları 15 gün içerisinde Bağ-Kur hesaplarına intikal ettireceklerdir.
Bunu yapmazlarsa Bağ-Kur, banka aleyhine açacağı davada, Borçlar Kanunu ve 1479 sayılı Bağ-Kur Kanunu`nun kendilerine verdiği hakları talep edebilecektir. Bu davalar aynı Kanun`un 70 inci maddesi uyarınca İş Mahkemeleri`nde açılacağı hüküm altına alınmıştır.
Yüksek 10. Hukuk Daire sözcüleri, Bağ-Kur Yasası`nın değişmesi için girişimler olduğunu açıkladılar. Bu yasama organının sorunudur. Hakim kararını, tasarı veya teklife göre değil, yürürlükteki yasalara göre verir. O nedenle, bu husus konumuzun dışındadır.
Bağ-Kur Kanunu`nun 70 inci maddesinin açık hükmü karşısında, Ek - 6 maddesinin uygulamasından doğan davaları, birleşen taleplere göre tasnife tutmanın, içtihatlara bir çözüm getirmek yerine, yeni ve daha büyük problemler yaratacağını, esasen böyle bir saptamanın Usul Yasası`nın ana prensiplerine ve Yargıtay kararlarına aykırı olacaktır.
SONUÇ : 1479 sayılı Bağ-Kur Yasası`nın 70 inci maddesi hükmü ortada iken Genel Kurul sayın çoğunluğun Ek-6 ncı maddeden kaynaklanan davaların bir kısmının Genel Mahkemelerde, bir kısmının ise İş Mahkemelerinde bakılmasına yol açan görüşlerine ve bu tür uygulama ile yeni içtihat aykırılıklarına yol açabilecek bir hukuki sonuca katılmamız mümkün olmadığından karşı oy kullanmış bulunuyoruz.
Işıl ULAŞ Hüseyin DENİZ Yurdaer ÖZDİLEK
11.H.D.Başkanı 11.H.D.Üyesi 11.H.D.Üyesi
( İmza )( İmza )( İmza )
Erol GÜVENER Yılmaz DERME Ahmet ÖZGAN
11.H.D.Üyesi 11.H.D.Üyesi 11.H.D.Üyesi
( İmza )( İmza )( İmza )
Mehmet KILIÇ
11.H.D.Üyesi
( İmza )
KARŞI OY :
2.9.1971 gün ve 1479 sayılı "Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu" bağımsız çalışanların sosyal güvenliğini sağlamak üzere yürürlüğe konulmuştur. Bu amaçla oluşturulan ve kısaca "Bağ-Kur" diye anılan kuruluş, mali ve idari bakımdan özerk bir kamu tüzelkişisi olup, Yasanın 15. maddesinde sayılan gelirleri ile işlevini yerine getirmektedir. Gelirleri arasında, ön planda "sigortalı sayılanların ödeyecekleri primler"e yer verilmiştir. Aynı yasanın 16. maddesinde de ödenmiş primlerin ve diğer karşılıkların işletilmesine ilişkin özel ve ayrıntılı kurallar öngörülmüştür
Bağ-Kur Yasası`nın kabul edilip yürürlüğe konulduğu 1974 yılından 1981 yılına kadar geçen sürede, Bağ-Kur adına prim tahsil eden ve kurumun vermekte olduğu kredilere aracılık eden ve mevduatı bulunan bankaların, Kurumun alacaklarını zamanında Kuruma intikal ettirmedikleri, bunun sonucunda da, Kurumun büyük kayıplara uğradığı ve bankalarla uyuşmazlıkların ortaya çıktığı tespit edilmiş olduğundan bu olumsuz duruma son vermek amacıyla, 6.3.1981 tarih ve 2423 sayılı Kanunla Bağ-Kur Kanunu`na Ek - 6 ncı madde eklenmiştir. Bu yeni düzenleme ile, bankaların kurum adına tahsil ettikleri primleri ve Kuruma olan diğer borçlarını Bağ-Kur hesaplarına on beş gün içinde intikal ettirmeleri, ettirmedikleri takdirde de gecikilen süreyle orantılı olarak asgari bir yıllık mevduata ödedikleri faizi Kuruma ödemeleri öngörülmüştür.
İçtihatları birleştirmeye konu ek 6. maddeden kaynaklanan tüm uyuşmazlıkların, aynı Kanun`un 70. maddesi uyarınca iş mahkemelerinde görülmesi zorunludur. 70. madde, "Bu Kanun`un uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür." demek suretiyle bütün tereddütleri giderecek bir düzenleme öngörmüştür. Davanın konusunun sadece cezai şart niteliğindeki faize veya faizle birlikte alacak isteğine ilişkin bulunmasının sonuca bir etkisi olduğu düşünülemez. Zira Ek - 6 ncı madde, her türlü alacağın bankalar tarafından Bağ-Kur hesaplarına intikal ettirmeleri için on beş günlük süre öngörmekle, Bağ-Kur için yaşamsal önemi olan özel bir düzenlemeye yer vermiştir. Buna uyulmaması durumunda da gecikilen süreye endeksli bir cezai şart söz konusu olmaktadır. Bu konuda ayrıca belirtmek gerekir ki, özellikle primlerden kaynaklanan alacakların Bağ-Kur hesaplarına intikal ettirilmemesi sonucu, hem ödenmiş primlerin hem faiz alacağının ödettirilmesine ilişkin davaların uygulamada sıkça açıldığı görülmektedir. Bu durumda, sorunun genel mahkemelerin görevli olduğu biçimde çözüme kavuşturulması, yasal düzenleme ile açık bir çelişki oluşturur.
Açıklanan nedenlerle;
Faiz alacağının fer`i nitelikte olduğu düşüncesiyle alacak isteği ile birlikte genel mahkemede görülmesi gerektiği sonucuna varılması düşünülemez. Bu konuda ayrıca belirtilmelidir ki, özel mahkemenin görevine giren dava, genel mahkemede başka bir dava ile birlikte açılamaz. Salt faiz isteği iş mahkemesinin görevine girdiğine göre, bunun uygulanmasına yol açan alacak isteminin de, birlikte ayni mahkemede açılması kadar doğal bir şey olamaz. Bu konuda öğreti görüş birliği içindedir.
Açıklanan nedenlerden dolayı, Ek - 6 ncı maddeden kaynaklanan tüm davaların iş mahkemelerinde görülmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılamıyorum.
E. Aydın ÖZKUL
9. Hukuk Dairesi Başkanı
( İmza )  
yarx
İLETİŞİM BİLGİLERİ BAYTOK HUKUK BÜROSU
Korkutreis Mahallesi Sezenler Caddesi No: 4/16 06430 Sıhhiye / Çankaya - ANKARA
Tel: +90 312 231 02 25
Fax: 0 312 231 02 26
E-mail: info@baytokhukukburosu.com
Başa Dön
Facebook
Twitter
Youtube